Samen aan het werkontbijt in Het Groene Huis aan de Hogeweg in Zaltbommel.
Samen aan het werkontbijt in Het Groene Huis aan de Hogeweg in Zaltbommel. (Foto: Loeki Bruinink)

Vrouwen praten over vrijheid

Wat betekent vrijheid voor jou? En hoe wordt huiselijk geweld aangepakt in de Bommelerwaard? Het was geen lichte kost die de vrouwen kregen voorgeschoteld tijdens het werkontbijt afgelopen vrijdag. Ruim zestig vrouwen gaven gehoor aan de uitnodiging van Stichting Kompas en de gemeenten Zaltbommel en Maasdriel om deze ochtend met elkaar over vrijheid en veiligheid te praten, vooruitlopend op Internationale Vrouwendag 8 maart. “Vrijheid is zoveel meer dan alleen jezelf kunnen zijn. Het ligt veel ingewikkelder.”

door Loeki Bruinink

Zaltbommel - Wie denkt met het werkontbijt de dag rustig te kunnen beginnen, heeft het mis. Bij binnenkomst mag je meteen al op een geel papiertje schrijven wat vrijheid voor jou betekent. De briefjes worden op de wand geplakt. De verhalen die vrouwen vervolgens tijdens het plenaire sessie delen, zijn aangrijpend. Ze eisen je volle aandacht.

De enige mannelijke spreker deze ochtend is Willem Posthouwer, de Zaltbommelse wethouder met onder andere emancipatie in zijn portefeuille. Hij heet iedereen welkom en onderschrijft het belang van vrijheid. “Mensen zijn allemaal ongelijk, maar wel gelijkwaardig.” Handig maakt hij van de gelegenheid gebruik om Het Groene Huis te promoten bij de aanwezige zzp’ers. Het zijn echter de verhalen van de vrouwen waar het deze ochtend om draait.

Vrijheid heeft grenzen
Zoals de ervaringen van Maite Otaegui Basterra en Nahla Al Khatib, die beiden onder woorden proberen te brengen wat vrijheid voor hen betekent. Maite is al heel lang geleden uit Spanje naar Nederland verhuisd, vanwege de liefde. Een keuze die ze in alle vrijheid maakte. Toch weet ze nog goed hoe het voelde om de taal van een land nog niet te spreken, nog geen baan te hebben, geen familie of vrienden om je heen te hebben. Wat waren die beginjaren moeilijk. “Wie in vrijheid keuzes maakt, moet ook de consequenties onder ogen zien”, weet ze inmiddels. “Vrijheid is bovendien niet grenzeloos. Dat leerde ik van mijn ouders: jouw vrijheid eindigt waar de vrijheid van een ander begint. Vrijheid is ook afhankelijk van de context. Ik groeide op in Spanje tijdens het bewind van dictator Franco. Dat beperkte mijn vrijheid: sommige locaties en gespreksonderwerpen moest je vermijden. Ik was gewend aan censuur. Vrijheid is zoveel meer dan alleen jezelf kunnen zijn. Het ligt veel ingewikkelder.” Ze vindt het waardevol om te wonen op een plek waar je de vrijheid hebt om te kiezen.

Voor de Syrische Nahla Al Khatib betekent vrijheid vooral dat ze zichzelf mag zijn, zonder anderen te schaden. “Voor en tijdens de oorlog in Syrië was er voor mij geen vrijheid. Vrijheid is voor mij dat je zelf keuzes mag maken, dat je je eigen vriendinnen, kleren en studie kunt kiezen. In Nederland hebben vrouwen gelijke rechten. Helaas ben ik niet vrij om naar mijn dochter in Syrië te reizen. Al vijf jaar heb ik haar en mijn kleinkinderen niet gezien.”

Huiselijk geweld
De woorden van Maite en Nahla maken indruk op de aanwezige vrouwen. Net als de feiten en filmpjes die inspecteurs Elise Meier en Saskia Eggink van Politie Oost-Nederland even later presenteren. Basisteam De Waarden, waaronder de Bommelerwaard valt, kreeg afgelopen jaar 828 meldingen binnen van huiselijk geweld. Alleen al in de gemeente Zaltbommel waren dat er 97. “En dat betreft dan de incidenten die bij ons gemeld worden, want door schaamte blijft veel verzwegen. Mensen blijven gevangen in de cirkel van geweld”, geeft hoofdinspecteur Meier aan, “soms wel 25 jaar lang. Die cirkel begint met het oplopen van spanning, dat uiteindelijk leidt tot een uitbarsting van verbaal, emotioneel en/of fysiek geweld. Daarna volgen spijtbetuigingen en lijkt alles weer goed. Maar dan begint die cyclus weer van voor af aan. Niet voor niets noemen we huiselijk geweld een verborgen epidemie.” In een filmpje vertelt een wijkagent hoe hij geconfronteerd werd met twee kleine kinderen, slachtoffertjes van huiselijk geweld. De vraag die hij kreeg van het angstige jongetje - “Agent, kan u mijn papa niet zijn?” - snijdt door de ziel.

Inspecteur Eggink zoomt in op stalking, ook een vorm van huiselijk geweld. Eén derde van het totaal aantal dodelijke slachtoffers in Nederland betreft stalking. Met name door de ex-partner. Pas sinds 2000 is het strafbaar om stelselmatig, opzettelijk en ongewenst inbreuk te maken op iemands persoonlijke levenssfeer. Een kritieke grens ligt bij twee weken: door binnen die tijd in te grijpen, kan het gedrag van de stalker nog relatief makkelijk worden gestopt. Duurt het langer, dan drijft de stalker steeds verder weg van de realiteit. De woorden van de inspecteur worden geïllustreerd door het confronterend filmpje ‘Unfollow me’ over de impact van stalking. De ouders en broer van stalking-slachtoffer Alice vertellen hierin hoe het stalkende ex-vriendje van hun dochter en zus veranderde in een moordenaar. Hun verhalen worden afgewisseld met fragmenten van telefoongesprekken die Alice met de politie voerde over de ongewenste toenaderingen en handelswijze van haar stalker.

Gelukkig hebben de inspecteurs ook goed nieuws te melden. “Er is veel veranderd vergeleken met vroeger. We houden nu de pleger van huiselijk geweld aan, tenzij… We gaan over tot aanhouding en kijken op het politiebureau verder. Samenwerking is het allerbelangrijkst”, drukken ze de aanwezigen op het hart. “Wij kunnen alleen maar handelen als wij op de hoogte zijn van de situatie. Meld een incident of een vermoeden bij de politie. Dat kun je ook anoniem doen. En dat is ook écht anoniem. Of neem contact op met Veilig Thuis. Daar kun je ook voor advies terecht.”

Nee, een luchtige ontbijtsessie was het absoluut niet. Wel een bijeenkomst die stemde tot nadenken en napraten.

Meer berichten

Dagelijks het laatste nieuws in je mailbox ontvangen?

Aanmelden