Het archeologisch onderzoek is inmiddels in volle gang. Daarbij zijn al verschillende vondsten gedaan. Er zijn vele stukken aardewerk gevonden, verschillende stenen en houtbrugpalen van de voorbucht (foto).
Het archeologisch onderzoek is inmiddels in volle gang. Daarbij zijn al verschillende vondsten gedaan. Er zijn vele stukken aardewerk gevonden, verschillende stenen en houtbrugpalen van de voorbucht (foto).

Een mysterie: Kerkdriel en het geheim van de Asberg

Begin volgend jaar laat de gemeente Maasdriel een waterberging realiseren aan de Duitse Weistraat in Kerkdriel. Bij de archeologische opgravingen die hier aan vooraf gingen werd het vermoeden bevestigd dat er ruim 800 jaar geleden een motteburcht stond. Waarschijnlijk is die gebouwd in opdracht van Hertog Jan. De hoop is dat verder onderzoek dit kan uitwijzen. Op de plek komt een monument, een informatiebord en een wandelpad. In het gehele proces speelde Michiel Alexander de Raaf een belangrijke rol.

door Jan Piels

Kerkdriel - Het zou zo een titel uit de stripreeks 'De avonduren van Kuifje' kunnen zijn: Het geheim van de Asberg. Toch is de Asberg niets meer dan een stukje weiland in Kerkdriel, dat in de volksmond deze bijnaam heeft gekregen. Wel doen er van oudsher de meest spannende verhalen de ronde over deze plek. Eén van deze verhalen is dat er eeuwen geleden een klooster heeft gestaan dat geheel afbrandde. De bijnaam 'asberg' zou zijn oorsprong in dit verhaal vinden. Een ander verhaal is dat er ooit een motteburcht stond. Dit is een versterkt middeleeuws gebouw op een aangelegde heuvel, de motte.

Vandaag de dag is er echter weinig te zien. Er is geen bebouwing en zelfs geen motte. Deze motte werd in 1982 illegaal afgegraven door de eigenaar van het perceel. Robert Goesten was hier ooggetuige van, zo schrijft hij in de meest recente editie van de Drielse Vertellingen. Samen met zijn neef zocht hij in de afgegraven grond die over het land was verspreid. Ze vonden stukken aardewerk, die vandaag de dag nog in het Driels Museum zijn te bezichtigen. Na deze afgraving keerde de rust weer terug. De verhalen gingen zo nu en dan nog de ronde, maar de eventuele bewijzen bleven verborgen in de grond. Tot dat duidelijk werd dat er een waterberging zou komen.

In 2018 besloot de gemeente tot het plaatsen van een waterberging aan de Duitse Weistraat. Vanwege het veranderende klimaat moeten afwatermogelijkheden worden verbeterd om wateroverlast te voorkomen. Grenzend aan het perceel waar de waterberging gerealiseerd gaat worden, lag de 'asberg'. Op de plaats waar de waterberging komt, zou de bijbehorende voorburcht moeten hebben gestaan. Dit vermoeden was ontstaan na archeologisch vooronderzoek.

Toen de plannen voor een berging in de commissie ruimte van de gemeente aan bod kwam, kreeg De Raaf, als lid van deze commissie, hiermee te maken. Maar ook in zijn rol als algemeen bestuurslid van het waterschap en als geschiedenisliefhebber raakte hij steeds meer bij dit project betrokken. De Raaf: "In de commissie kregen we stukken te lezen waaruit bleek dat de grond archeologische waarde heeft. Er was eerder aardewerk uit 1250 tot 1350 gevonden, en iets wat op een emmerhengsel lijkt. In het rapport stond ook dat de vondsten en de locatie mogelijk verband houden met de eerste Gelderse successieoorlogen tussen Brabant en Gelderland." De Raaf werd als geschiedenisliefhebber hierdoor extra getriggerd en ging op zoek naar informatie. ''Ik vond de teksten van Jan van Heelu, een geschiedschrijver die in die rol mee was gegaan met het Brabants leger. Hij had geschreven dat de Hertog in Driel op het eiland in de Bommelerwaard een burcht had gebouwd. Natuurlijk moet je oppassen met dit soort bronnen, het is een historische bron en geen archeologische. Jan van Heelu was in dienst van het Brabants leger, en wist natuurlijk ook wie zijn baas was."

Externe sponsor
De Raaf vond deze informatie dermate interessant dat hij het de commissievergadering mee innam. Hij vond dat er een blijvende herinnering moest komen bij de waterberging. In het begin was er weinig draagvlak voor zijn idee. De Raaf liet het niet los en ging op zoek naar een externe sponsor. In zijn zoektocht, trok De Raaf de stoute schoenen aan en nam contact op met brouwerij Hertog Jan. Dat leverde een mooie anekdote op.

"Het verhaal dat de burcht in opdracht is gebouwd van Hertog Jan valt natuurlijk goed te koppelen aan brouwerij Hertog Jan, dat naar dezelfde hertog is vernoemd. Ik belde daarom naar deze brouwerij en kreeg een secretaresse aan de lijn. Zij gaf aan dat de directeur van marketing, die hier over ging, in een vergadering zat en zodoende niet bereikbaar was, hij zou nog contact opnemen. Toen de telefoon was opgehangen en ik de naam van deze man googelde, trof ik op internet zijn telefoonnummer aan. Ik dacht, laat ik de stoute schoenen aantrekken en het toch eens proberen. Hij nam zowaar op en vertelde dat hij inderdaad op het punt stond om een vergadering in te gaan, maar ik mocht kort mijn verhaal doen. Toen ik het verhaal vertelde en zei dat we een sponsor nodig hadden, vertelde hij dat dit mooi past binnen het PR-budget van komend jaar, waar de vergadering van zometeen toevallig over zou gaan."

Nadat er een sponsor was gevonden diende De Raaf zijn eerste motie in als commissielid. Deze werd unaniem aangenomen. Hierin staat onder andere dat er een monument komt, dat hier een externe sponsor voor komt en dat de gemeente onderhoud zal plegen aan het monument. Ook zal de locatie worden toegevoegd aan de bestaande fietsroutes.

'Het bleef prikkelen'
Hoewel hij zijn doel had bereikt kon De Raaf het onderwerp niet loslaten. "Het bleef me prikkelen om er meer over te weten. Ik ben toen zelf op onderzoek uit geweest." Hulp kreeg hij van regioarcheoloog Huib Jan van Oort en later van archeoloog Sjaak Mooren die de opgraving leidt. "Dit onderzoek bracht me in Brussel, Keulen en Boedapest. In Brussel ben ik in het rijksarchief geweest. Daar ben ik gestuit op het vredesdocument van Philips de IV waar in stond hoe de vredesovereenkomst werd afgesproken." In het document, van 25 oktober 1289, vond hij de tekst: De Bommelerwaard is veroverd door Brabant, maar Gelderland krijgt het als bruikleen terug, maar alleen als de burcht te Driel nog voor de kerst wordt afgebroken. "Het mooie van het verhaal is dat de bronnen goed op elkaar aansluiten. Jan van Heelu schreef dat Reinoud van Gelre op 11 september 1286 Tiel heeft verwoest, dat toen in handen was van Brabant. Ook staat er dat Hertog Jan daarop een tegenzet heeft willen doen, wat het bouwen van de burcht in Driel was. Uit het vredesverdrag blijkt vervolgens dat de burcht voor 1289 weer moest zijn afgebroken. De burcht heeft er dus niet lang gestaan en is waarschijnlijk maar één winter bewoond geweest. Door deze korte bewoning weet je ook dat de kans op veel vondsten klein is."

Er waren nu twee bewijzen voor het bestaan van een burcht van Hertog Jan in de Bommelerwaard. "Of de Asberg de burcht was van Hertog Jan is daarmee nog niet zeker, de hoop is echter dat archeologisch onderzoek dit kan uitwijzen." Ook bij het archeologisch onderzoek raakte De Raaf nauw betrokken. "Ik ben erg dankbaar dat ik de mogelijkheid heb gekregen om dit proces van dichtbij mee te mogen maken."

Met 650 bezoekende schoolkinderen, een open dag, heel veel draagvlak, een mooie opening in petto en een mooi monument, is het doel van De Raaf bereikt. "Stel dat we niet kunnen aantonen dat dit de exacte plek van de burcht van Hertog Jan was, dan is er nu wel zoveel aandacht dat het cultureel omarmd wordt. Het is zo interessant dat Hertog Jan in Driel een burcht heeft gebouwd dat dit sowieso een mooie plek is om dit te herdenken."

In het voorjaar zal de waterberging waarschijnlijk zijn gerealiseerd en worden geopend. Dan zal ook het monument worden onthuld en daarbij zal ook een afvaardiging aanwezig zijn van Hertog Jan. "Meesterbrouwer Gerard van den Broek is onlangs al op bezoek geweest bij de archeologische vindplaats en vond het erg inspirerend."

Meer berichten