Column: Herdenken en bedenken

Door Robert Goesten, Michigan, U.S.A.

De maand mei is er een van herdenken van oorlogsslachtoffers en het vieren van de bevrijding van Europa van de terreur van de Duitse bezetting. Begin juni is het echter de moeite waard om bij een bepaalde belangrijke gebeurtenis uit de Tweede Wereldoorlog stil te staan. Een gebeurtenis die de loop van de oorlog veranderde en die het begin van het einde van de oorlog in Europa in gang zette. Morgen, 6 juni, is het namelijk vijfenzeventig jaar geleden dat de geallieerden landden op de stranden van Normandië, Frankrijk, met de bedoeling om een eind te maken aan de heerschappij van de nazi's.

Meer dan een jaar van voorbereiding was vooraf gegaan aan de grootste zee- en landoperatie in de geschiedenis. Na enig uitstel besloot men de oversteek van Het Kanaal te maken in de vroege ochtend van de zesde juni 1944, D-Day genaamd. Tijdens de nacht werden vierentwintigduizend para's achter de Duitse linies gedropt en die dag, en op de dagen erna, werden zo'n honderdzestigduizend soldaten op de stranden afgezet. Deze, meestal nog jonge, mannen werden slachtoffers van moordend vuur van machinegeweren en Duitse artillerie en mijnen. Het duurde dan ook veel langer dan verwacht om de Duitse weerstand te breken. Aan Duitse zijde vielen die eerste dag zo'n duizend doden, aan geallieerde zijde ruim vierenveertighonderd. Veel D-Day-veteranen, er zijn er niet veel meer in leven, zeggen dat de film 'Saving Private Ryan' het beste de verschrikkingen van die dag weergeeft. De landingen met speciaal gebouwde vaartuigen, het moordende vuur van mitrailleurs en kanonnen en de stranden die veranderden in bloedbaden. Het zwaarst bevochten strand werd 'Omaha Beach' genoemd.

Enkele jaren geleden bezocht ik Omaha Beach en de omgeving ervan. De sporen van de slag die er bevochten is, zijn nog altijd aanwezig. De betonnen bunkers en loopgraven van de Duitsers. De bomkraters en een deel van de na D-Day aangelegde kunstmatige haven voor het aan land zetten van meer troepen en materieel. En natuurlijk de kerkhoven. Duizenden geallieerde en Duitse soldaten liggen er begraven op grote dodenakkers, waarbij opvalt dat de Duitse begraafplaatsen veel soberder zijn uitgevoerd dan de Amerikaanse. Er liggen op eenzelfde oppervlakte vier maal meer Duitsers begraven dan Amerikanen op hun kerkhof. De Amerikaanse begraafplaats 'kijkt uit' over de stranden waar veel van haar jongens vielen, maar daar hebben haar bewoners niks meer aan. Bijna iedereen in Europa dacht dat na de geslaagde landingen de oorlog voor Kerstmis 1944 voorbij zou zijn, maar de oorlog duurde nog ruim vier maanden langer met tienduizenden doden tot gevolg.

Herdenken is goed en morgen gebeurt dat ook in Normandië, in aanwezigheid van veel regeringsleiders. Als u nu denkt dat er na vijfenzeventig jaar genoeg herdacht is, dan wil ik u wijzen op de groeiende spanningen in Europa en de wereld tussen diverse bevolkingsgroepen als gevolg van opkomend nationalisme. Ik wil u wijzen op de in aantal toenemende aanvallen op joods bezit en joodse mensen, alswel de opkomende afkeer van immigranten en de opkomst van extreemrechtse partijen die soms zelfs de nazi-ideologie weer aanhangen. Het is dan ook goed te herdenken, maar vooral om te bedenken.

Meer berichten