Cineast Jos Kruisbergen heeft een documentaire gemaakt over Heerewaarden. Foto: Thymen Schippers
Cineast Jos Kruisbergen heeft een documentaire gemaakt over Heerewaarden. Foto: Thymen Schippers (Foto: Thymen Schippers)

Documentaire over Heerewaarden

Je mag het gerust een uniek document noemen, die boeiende anderhalf uur durende filmdocumentaire uit de vorige eeuw. Cineast Jos Kruisbergen en zijn geluidsman Geert Megens waren jarenlang te gast op het 'eiland' Heerewaarden. En dat leidde uiteindelijk tot een schitterende film: Heerewaarden: beeld van een verdwenen dorp. Deze film gaat in première in het weekeinde van 8, 9 en 10 maart tijdens de jaarlijkse donateursavonden van Tweestromenland in Beeld en Geluid.

door Ruud Stoeten

Heerewaarden - De film gaat over het dagelijks leven in voorbije jaren, het boerenleven, het verenigingsleven, het dorpsleven. Het is een document met eeuwigheidswaarde geworden. Over de simpele gang van zaken in een dorp, op een bijzondere manier in beeld gebracht.

Terug naar 1993

We gaan terug naar 1993. Het leek het erop dat Heerewaarden zou moeten evacueren. Niet vanwege het hoge Waalwater, maar omdat het deze keer de Maas was die flink opspeelde. Er lagen al zandzakken voor het gemeentehuis. Jos Kruisbergen meldde zich in het crisiscentrum. "Radio, krant en het journaal waren er. Meer niet, de commerciële omroepen bestonden toen nog niet", herinnert hij zich. Heerewaarden werd volledig afgesloten van de buitenwereld. Alle pers moest opstappen, maar burgemeester Henk Spoelstra maakte een uitzondering voor Kruisbergen. Uiteindelijk hoefde Heerewaarden niet te evacueren.

Met zijn Heerewaardense vriend Willie Vermeulen besprak Kruisbergen later, tijdens een feest, het plan om een documentaire te maken. Want het was wel een héél bijzonder dorp, had Vermeulen hem verteld. Heerewaarden, omsloten door de Waal en de Maas, hoorde bij de Bommelerwaard. En het wilde zich na de toen op stapel staande gemeentelijke herindeling niet aansluiten bij Maas en Waal. Want het dorp voelde zich anders; het bestond vroeger uit vissers, boeren, steenfabrieksarbeider, stropers. En dan had je de bijzondere buurtgemeenschap De Kop in de uiterwaarden. Daar is het gedurende de zomerdagen schitterend toeven, maar zodra de Waal het op zijn heupen krijgt en de Kopse polder met donderend geraas vol loopt, is iedereen paraat.

De film haakt in op de natuurlijke ingreep bij Fort Sint-Andries, die veel kwaad bloed zette ("We hebben natuur genoeg…"). Het duizendjarig bestaan wordt door het hele dorp gevierd met de ingebruikname van de nieuwe dorpspomp. En dan is er het verenigingsleven dat een grote rol speelt: de harmonie, de dansgroep, het kerstconcert. Koninginnedag betekent een dorp vol festiviteiten, maar ook voelt heel Heerewaarden zich betrokken bij een begrafenis. Die wordt op een bijzondere manier in beeld gebracht.

Gradus Lam zorgt in de documentaire voor veel humor. Lam is een typisch dorpsfiguur. Trots op het wereldkampioenschap dat hij met zijn pony's behaalde. Lam loopt als rode draad door de film. Als de dag komt dat Heerewaarden als zelfstandige gemeente wordt opgeheven, is dat een schok voor hem.

Meer berichten